Raskošni kostimi, spektakularne plesne scene, velike ljubavne priče i emocije koje ne poznaju granice – Bolivud je izgradio jedan od najprepoznatljivijih filmskih svetova. Iako se često poistovećuje sa celokupnom indijskom kinematografijom, iza ovog naziva krije se posebna industrija čiji uticaj odavno prevazilazi granice Indije.
Dok Holivud dominira globalnom filmskom kulturom, u indijskom gradu Mumbaju decenijama se razvija drugačiji model filmske zabave. Bolivud je postao mnogo više od filmske industrije – njegove pesme, glumci i prepoznatljiva estetika predstavljaju važan deo popularne kulture za milione gledalaca.
Naziv Bolivud nastao je spajanjem nekadašnjeg imena Mumbaja, Bombaj, i Holivuda. Međutim, za razliku od čestog uverenja, Bolivud ne obuhvata sve indijske filmove, već prvenstveno ostvarenja na hindi jeziku. Indija ima i brojne druge filmske industrije koje stvaraju filmove na tamilskom, telugu, malajalamskom i drugim jezicima.
Filmovi u kojima su emocije važnije od svega
Jedna od najprepoznatljivijih karakteristika tradicionalnog bolivudskog filma jeste spajanje različitih žanrova u jednu priču.
Romantična drama može da sadrži komične scene, porodične sukobe, akcione sekvence i raskošne muzičke numere. Za razliku od mnogih holivudskih ostvarenja, gde su žanrovi jasnije razdvojeni, popularni indijski film često nastoji da ponudi različite vrste zabave istovremeno.
Ljubav, porodica, prijateljstvo, čast i sukob između ličnih želja i društvenih očekivanja neke su od tema koje se iznova pojavljuju.
Upravo ta univerzalnost omogućila je mnogim filmovima da dopru i do gledalaca koji ne govore hindi jezik i nisu upoznati sa indijskom kulturom.
Zašto se u bolivudskim filmovima toliko peva i pleše?
Muzika je jedan od najvažnijih elemenata popularnog indijskog filma još od pojave zvučne kinematografije.
Prvi indijski zvučni film „Alam Ara“, prikazan 1931. godine, već je sadržao pesme, čime je započeta tradicija koja će postati zaštitni znak čitave industrije.
Muzičke numere nisu samo zabavni predah između scena. One često služe da izraze emocije likova, razviju ljubavnu priču ili dočaraju ono što junaci ne mogu da izgovore.
Zanimljivo je i to što filmske pesme često nastavljaju samostalan život dugo nakon bioskopske premijere, postajući popularni hitovi na radiju, internetu i društvenim mrežama.
Ipak, savremeni Bolivud se menja, pa brojna novija ostvarenja napuštaju tradicionalni obrazac sa velikim brojem pesama i plesnih scena.
Glumci koje publika obožava
Bolivud je tokom decenija stvorio neke od najvećih filmskih zvezda indijske popularne kulture.
Amitab Bačan, Šah Ruk Kan, Salman Kan i Amir Kan samo su neka od imena koja su izgradila izuzetno uspešne karijere i stekla publiku daleko izvan Indije.
Posebno mesto pripada Šah Ruk Kanu, čiji su romantični filmovi obeležili čitavu epohu indijske kinematografije.
U Indiji filmske zvezde često imaju status kulturnih ikona. Njihov uticaj ne završava se na bioskopskom platnu, već se proteže na modu, reklame, muziku i društveni život.
Kako je Bolivud stigao do publike širom sveta?
Jedan od ključnih razloga međunarodnog uspeha Bolivuda jeste velika indijska dijaspora.
Filmovi proizvedeni u Mumbaju pronašli su vernu publiku u Velikoj Britaniji, Sjedinjenim Američkim Državama, Kanadi, Australiji i drugim zemljama u kojima žive zajednice poreklom iz Indije i južne Azije.
Vremenom su bolivudska ostvarenja počela da privlače i gledaoce van tih zajednica.
Dodatni podsticaj međunarodnoj dostupnosti doneli su internet, striming platforme i društvene mreže, zahvaljujući kojima publika može mnogo lakše da otkriva filmove i muziku iz drugih delova sveta.
Može li Bolivud da parira Holivudu?
Iako dve industrije imaju različite poslovne modele, njihove razlike postaju sve manje izražene.
Savremeni indijski filmovi sve češće koriste napredne vizuelne efekte, međunarodne lokacije i produkcione standarde karakteristične za velike svetske filmske projekte.
Istovremeno, bolivudska kinematografija sve više eksperimentiše sa trilerima, društvenim dramama, biografskim filmovima i savremenim temama.
Ipak, njena najveća prednost možda se krije upravo u onome što je izdvaja od Holivuda – sposobnosti da kroz muziku, boje i naglašene emocije ispriča priče koje publika prepoznaje kao bliske.
Fenomen Bolivuda pokazuje da film ne mora da prati holivudska pravila da bi pronašao međunarodnu publiku. Ponekad su snažna priča, upečatljivi junaci i pesma koja ostaje u sećanju dovoljni da jedan filmski svet pređe sve kulturne i jezičke granice.
