MNOGO VIŠE OD RATNE PRIČE
Film Lepa sela lepo gore već tri decenije zauzima posebno mesto u srpskoj i regionalnoj kinematografiji. Мnogi ga danas smatraju jednim od najvažnijih domaćih filmova devedesetih godina. Režiser Srđan Dragojević uspeo je da kroz ratnu priču ispriča mnogo više od same ratne drame. Priču o raspadu prijateljstva, urušavanju zajedničke države i besmislu sukoba koji je obeležio čitavu generaciju. Film je snimljen 1996. godine. Inspirisan je stvarnim događajem iz rata u Bosni i Hercegovini, kada je grupa vojnika ostala opkoljena u tunelu Brodar kod Višegrada.
Jedan od glavnih razloga zbog kojih je film stekao kultni status jeste način na koji je spojio crni humor, tragediju i brutalnu ratnu realnost. Publika je u isto vreme mogla da se smeje replikama koje su postale deo svakodnevnog govora. Ali i da ostane zatečena scenama nasilja i ljudskog stradanja. Kritičari i publika često ističu da je ta kombinacija emocija učinila film drugačijim od većine ratnih ostvarenja sa prostora bivše Jugoslavije. Mnogi ga opisuju kao snažan antiratni film koji pokazuje apsurd rata i raspad nekadašnjeg zajedničkog života.
Posebnu snagu filmu dali su glumci. Među njima su Dragan Bjelogrlić, Nikola Kojo, Bata Živojinović, Branka Katić i Dragan Maksimović. Njihove uloge ostale su upamćene zbog autentičnih dijaloga i likova koji nisu predstavljeni kao klasični heroji. Oni su obični ljudi uhvaćeni u vrtlog rata. Upravo zbog toga publika je mogla da se poistoveti sa njima, bez obzira na nacionalnu ili političku pripadnost.
KULTNI STATUS FILMA
Film je od samog početka izazivao snažne reakcije i polemike. Dok su ga jedni smatrali remek-delom i jednim od najboljih antiratnih filmova regiona, drugi su osporavali njegov politički ugao i način prikazivanja rata. Međutim, upravo ta podeljena mišljenja dodatno su doprinela njegovom kultnom statusu. Tokom godina film nije izgubio na značaju. Postao je deo kolektivnog kulturnog pamćenja, a njegove scene i replike nastavile su da žive među mlađim generacijama i na društvenim mrežama.
Da je reč o ostvarenju koje je prevazišlo granice Srbije pokazuje i činjenica da se o filmu i danas raspravlja širom regiona. Na internet forumima i filmskim zajednicama mnogi korisnici ističu da film “ne stari”. Svakim novim gledanjem film otkriva druga značenja i slojeve priče. Posebno se izdvajaju simbolika tunela, odnos glavnih junaka Milana i Halila, kao i scena u kojima humor i tragedija postoje istovremeno. Brojni ljubitelji filma smatraju da upravo zbog te slojevitosti Lepa sela lepo gore ostaje jedno od najkompleksnijih ostvarenja domaće kinematografije.
Kultni status filma potvrđuje i činjenica da se njegove replike i scene citiraju gotovo tri decenije nakon premijere. Film je bio i srpski kandidat za nagradu Oskar za najbolji strani film. Mnogi ga danas vide kao simbol epohe u kojoj je nastao. Iako govori o konkretnom istorijskom trenutku, njegova glavna tema ostala je univerzalna: kako rat uništava prijateljstva, porodice i društvo. Upravo zbog te univerzalne poruke, ali i snažnog umetničkog izraza, Lepa sela lepo gore ostao je jedan od najvažnijih i najcitiranijih filmova srpske kinematografije.