Film koji rat prikazuje bez herojske patetike
Kada je Kristofer Nolan 2017. godine predstavio film Dunkirk, mnogi su očekivali još jedan klasičan ratni spektakl. Umesto toga, dobili su potpuno drugačije ostvarenje – film koji gotovo da nema klasičnog glavnog junaka, vrlo malo dijaloga i gotovo neprekidnu napetost.
“Dunkirk” nije priča o velikoj pobedi. Naprotiv, govori o jednom od najtežih trenutaka Drugog svetskog rata, kada je više od 300.000 savezničkih vojnika ostalo opkoljeno na francuskoj obali, čekajući spas koji je delovao gotovo nemoguće.
Upravo zbog toga film je proglašen jednim od najboljih ratnih ostvarenja 21. veka.
Istinita priča o Operaciji Dinamo
Radnja je zasnovana na stvarnim događajima iz maja i juna 1940. godine.
Nemačka vojska munjevito je napredovala kroz Francusku, Belgiju i Holandiju. Britanske, francuske i belgijske jedinice bile su potisnute do luke Denkerk (Dunkirk) na obali Lamanša.
Na plažama je ostalo zarobljeno oko 338.000 savezničkih vojnika, kojima je pretila potpuna propast ili zarobljavanje.
Britanska vlada tada pokreće Operaciju Dinamo, jednu od najvećih evakuacija u vojnoj istoriji.
Pored ratnih brodova, u akciju su uključeni i stotine civilnih plovila – ribarski brodovi, jedrilice, trajekti i privatni čamci. Upravo zahvaljujući toj nesvakidašnjoj mobilizaciji, većina vojnika uspeva da se vrati u Veliku Britaniju.
Tri priče, tri vremenske linije
Jedna od najvećih Nolanovih inovacija jeste način na koji je ispričao priču.
Film prati tri paralelne vremenske linije:
- Kopno – događaji tokom jedne nedelje na plaži u Denkerku.
- More – jednodnevna plovidba civilnog broda koji kreće da spasava vojnike.
- Vazduh – sat vremena vazdušne borbe britanskih pilota iznad Lamanša.
Tek u završnici filma sve tri priče spajaju se u jednu celinu.
Ovakva struktura daje filmu jedinstven ritam i stvara osećaj da se vreme neprekidno ubrzava.
Minimalno dijaloga, maksimalna napetost
Za razliku od većine ratnih filmova, “Dunkirk” gotovo da nema duge razgovore.
Likovi malo govore, ali zato zvuk, muzika i slika nose gotovo čitavu priču.
Veliku ulogu ima muzika Hansa Cimera, koja koristi neprekidni ritam i zvuk sata kako bi kod gledalaca stvorila osećaj da vreme ističe.
Mnogi filmski kritičari upravo zvuk smatraju jednim od glavnih razloga zbog kojih “Dunkirk” ostavlja toliko snažan utisak.
jefe king
Neverovatna autentičnost
Nolan je insistirao na maksimalnom realizmu.
Umesto računarskih efekata, korišćeni su:
- pravi ratni brodovi,
- autentični avioni iz Drugog svetskog rata,
- hiljade statista,
- snimanje na stvarnim lokacijama u Denkerku.
Veliki deo scena sniman je IMAX kamerama, zbog čega film izgleda izuzetno realistično.
Režiser je više puta isticao da želi da publika ne posmatra rat sa distance, već da ima osećaj kao da se nalazi među vojnicima na plaži.
Sjajna glumačka ekipa
U filmu igraju:
- Fionn Whitehead
- Tom Hardy
- Cillian Murphy
- Mark Rylance
- Kenneth Branagh
- Harry Styles
Posebno je zapažena uloga Marka Rylancea, koji igra civilnog kapetana broda spremnog da rizikuje sopstveni život kako bi spasao nepoznate vojnike.
Tom Hardy, iako veći deo filma nosi pilotsku masku i ima vrlo malo replika, uspeva da ostavi snažan utisak.
Oskar i svetski uspeh
“Dunkirk” je postigao veliki uspeh i kod publike i kod kritike.
Film je osvojio tri Oskara:
- najbolja montaža,
- najbolja montaža zvuka,
- najbolje miksovanje zvuka.
Bio je nominovan i za najbolji film i najbolju režiju, čime je potvrđen kao jedno od najznačajnijih ostvarenja godine.
Na svetskim blagajnama zaradio je više od 520 miliona dolara, što ga čini jednim od najuspešnijih originalnih ratnih filmova svih vremena.
Zašto je “Dunkirk” drugačiji od drugih ratnih filmova?
Većina ratnih filmova fokusira se na herojske govore, velike bitke ili političke odluke.
“Dunkirk” bira drugačiji pristup.
Ovde nema klasičnog glavnog junaka niti velikih monologa. Umesto toga, u prvom planu su strah, neizvesnost i borba običnih ljudi da prežive. Film pokazuje da herojstvo često nije u osvajanju teritorije, već u spasavanju života i istrajnosti u gotovo bezizlaznoj situaciji.