Film je oduvek bio mnogo više od zabave. Često je pomerao granice društvenih normi, otvarao zabranjene teme i izazivao burne reakcije publike, kritike i vlasti. Pojedina ostvarenja ostala su upamćena ne samo po umetničkoj vrednosti. Pamte se i po skandalima, zabranama prikazivanja i polemikama koje traju decenijama nakon premijere. Upravo zato se neka od njih i danas nalaze na gotovo svim listama najkontroverznijih filmova u istoriji svetske kinematografije.
PAKLENA POMORANDŽA STENLIJA KJUBRIKA
Na vrhu takvih pregleda gotovo se uvek nalazi Paklena pomorandža, film reditelja Stenlija Kjubrika. Ostvarenje, snimljeno prema istoimenom romanu Entonija Berdžisa, izazvalo je ogromne rasprave. Sve zbog eksplicitnog prikaza nasilja, seksualnog zlostavljanja i pitanja slobodne volje. Nakon optužbi da pojedini zločini oponašaju scene iz filma, Kjubrik je zatražio da se delo povuče iz bioskopske distribucije u Velikoj Britaniji. Tamo je ponovo postalo dostupno tek nakon njegove smrti.
SKORCEZEOVO POSLEDNJE HRISTOVO ISKUŠENJE
Među najspornijim ostvarenjima nalazi se i Poslednje Hristovo iskušenje, koje je režirao Martin Skorseze. Adaptacija romana Nikosa Kazancakisa izazvala je proteste verskih organizacija širom sveta. Isus je prikazan kao čovek koji se suočava sa iskušenjima i zamišlja drugačiji život. Film je bio zabranjen ili ograničeno prikazivan u više država.
DEODATOV KANIBALSKI HOLOKAUST
Na ovoj listi nezaobilazan je i Kanibalski holokaust italijanskog reditelja Rudžera Deodata. Zbog izuzetno realističnih scena nasilja mnogi su u trenutku premijere poverovali da su prikazana ubistva stvarna. Protiv Deodata čak je vođen sudski postupak tokom kog je morao da dokaže da su glumci živi. Film je dodatno kritikovan zbog stvarnog ubijanja životinja tokom snimanja. Zbog toga je i danas predmet etičkih rasprava i zabranjen u pojedinim zemljama.
PAZOLINIJEVO 120 DANA SODOME I FRIDKINOV ISTERIVAČ ĐAVOLA
Velike polemike izazvali su i Salo ili 120 dana Sodome reditelja Pjera Paola Pazolinija, inspirisan delom Markiza de Sada. Kao i Isterivač đavola, koji potpisuje Vilijam Fridkin. Pazolinijevo ostvarenje zbog ekstremnog nasilja, seksualnog sadržaja i političke simbolike i danas važi za jedan od najšokantnijih filmova ikada snimljenih. S druge strane, Isterivač đavola izazvao je masovne reakcije publike. Od napuštanja bioskopskih sala i prijavljenih nesvestica do zahteva da se projekcije ograniče, čime je stekao status jednog od najkontroverznijih horora svih vremena.
Iako su nastali u različitim decenijama i obrađuju potpuno različite teme, ovih pet filmova povezuje činjenica da su promenili način na koji se govori o granicama filmske umetnosti i slobodi izražavanja. Njihove kontroverze nisu bile prolazne senzacije. Postale su deo filmske istorije i akademskih analiza, a rasprave o tome da li umetnost sme da provocira po svaku cenu traju i danas, potvrđujući da najveće filmske polemike često nadžive same premijere.