TV Revija nastavlja serijal u kojem tokom 13 dana predstavlja 13 filmova čiji naslovi sadrže brojeve, a deseti nastavak vodi nas do jednog od najvećih spektakala klasičnog Holivuda. „Deset zapovesti“ iz 1956. godine monumentalni je biblijski ep Sesila B. Demila, sa Čarltonom Hestonom u ulozi Mojsija i Julom Brinerom kao Ramzesom. Film je nastao u vreme kada se Holivud velikim istorijskim spektaklima borio za publiku suočenu sa sve većom popularnošću televizije, a Demil je odgovorio produkcijom koja je i prema standardima tog perioda bila ogromna. Rezultat je ostvarenje koje je postalo jedan od najprepoznatljivijih biblijskih filmova svih vremena.
Čarlton Heston kao Mojsije u Demilovom ogromnom spektaklu
Priča o Mojsiju za Sesila B. Demila nije bila nova, jer je reditelj još 1923. snimio nemu verziju „Deset zapovesti“. Više od tri decenije kasnije vratio se istoj temi sa neuporedivo većim produkcijskim mogućnostima, raskošnim scenografijama, hiljadama kostima i tada naprednim specijalnim efektima. Film iz 1956. bio je i poslednje Demilovo rediteljsko ostvarenje, pa je na određeni način predstavljao vrhunac njegove višedecenijske fascinacije velikim istorijskim i religijskim spektaklima.
U centru filma nalazi se Čarlton Heston, čija je interpretacija Mojsija postala jedna od uloga koje su definisale njegovu karijeru. Glumac prikazuje junaka od života na egipatskom dvoru i otkrivanja sopstvenog porekla do sukoba sa faraonom i predvođenja Jevreja iz Egipta. Hestonova fizička pojava, dubok glas i naglašeno ozbiljan nastup savršeno su odgovarali Demilovoj viziji biblijskog heroja. Samo nekoliko godina kasnije glumac će predvoditi još jedan monumentalni spektakl – „Ben-Hur“.
Nasuprot njemu nalazi se Jul Briner kao Ramzes, koji Mojsijevom verskom i moralnom autoritetu suprotstavlja moć egipatskog vladara. Njihov sukob predstavlja jednu od glavnih pokretačkih snaga filma, a Briner je faraonu dao hladnoću i ponos zbog kojih je postao jedan od njegovih najpoznatijih likova. Glumačku postavu dodatno su činili En Bakster, Edvard G. Robinson, Ivon de Karlo, Debra Pedžet, Džon Derek i Vinsent Prajs.
„Deset zapovesti“ ne pokušavaju da budu intimna istorijska drama. Demil od samog početka razmišlja u ogromnim razmerama – palate, mase statista, raskošni kostimi i monumentalne scenografije trebalo je da gledaocu ponude prizor kakav televizija tog vremena nije mogla da pruži. Film traje gotovo četiri sata, ali upravo njegova veličina predstavlja sastavni deo iskustva koje je autor želeo da stvori.
Razdvajanje Crvenog mora postalo je deo filmske istorije
Najpoznatiji trenutak filma nesumnjivo je razdvajanje Crvenog mora, scena koja je postala jedan od simbola ere velikih holivudskih spektakala. U vremenu mnogo pre savremenih digitalnih efekata, autori su morali da kombinuju različite praktične tehnike, optičke efekte i snimke ogromnih količina vode kako bi stvorili iluziju mora koje se otvara pred Mojsijem i njegovim narodom. Rezultat je za publiku pedesetih predstavljao izuzetno impresivan prizor.
Upravo su vizuelni efekti doneli filmu njegovog jedinog Oskara. „Deset zapovesti“ su na 29. dodeli nagrada Američke filmske akademije imale ukupno sedam nominacija, među kojima i nominaciju za najbolji film. Pored vizuelnih efekata, Akademija je prepoznala fotografiju, scenografiju, kostime, montažu, zvuk i sporednu ulogu En Bakster.
Razmere produkcije najbolje pokazuju koliko je Demil ozbiljno shvatao zadatak stvaranja drevnog sveta za veliko platno. Snimanje je obavljeno i na lokacijama u Egiptu i na Sinajskom poluostrvu, dok su ogromni setovi građeni kako bi rekonstruisali gradove, hramove i dvorove. Bio je to tip produkcije kakav je zahtevao velike studijske resurse, ali i jednu od poslednjih velikih demonstracija moći starog holivudskog sistema.
Film je taj rizik opravdao ogromnim interesovanjem publike. „Deset zapovesti“ postale su jedan od najvećih bioskopskih uspeha svoje epohe, a kasnija ponovna prikazivanja dodatno su učvrstila njihov status. Posebno u Sjedinjenim Državama film je vremenom postao i deo televizijske tradicije, gde se decenijama prikazivao u periodu velikih verskih praznika.
Važan deo njegovog nasleđa jeste i muzika Elmera Bernstajna. Monumentalna partitura prati Demilovu ideju filma kao velikog istorijskog događaja, a ne samo ekranizacije poznate priče. Muzika, scenografija i fotografija zajedno stvaraju grandiozni stil koji je danas gotovo sinonim za biblijske spektakle klasičnog Holivuda.
Sedam decenija nakon premijere, „Deset zapovesti“ ostaju primer vremena u kojem je Holivud veličinu filma dokazivao stvarnim masama ljudi, ogromnim dekorima i tehničkim eksperimentima. Neki elementi ostvarenja neminovno pripadaju filmskom jeziku pedesetih godina, ali njegova produkcijska ambicija teško se može osporiti. Demil je poslednjim filmom napravio spektakl koji je nadživeo epohu u kojoj je nastao, dok je Hestonov Mojsije postao jedna od najprepoznatljivijih predstava biblijskog junaka u popularnoj kulturi.
Na platformi Apollon postoji selekcija najboljih domaćih i holivudskih filmova i serija, pa ljubitelji kvalitetnog filmskog i televizijskog programa mogu da pronađu brojne naslove na jednom mestu.