Film „Aleksandar od Jugoslavije“ donosi priču o kralju Aleksandru Karađorđeviću, jednoj od najvažnijih i najkontroverznijih ličnosti jugoslovenske istorije. Kroz istorijske događaje i političke sukobe, film prikazuje period u kojem je stvarana i oblikovana Kraljevina Jugoslavija.
Ko je bio kralj Aleksandar?
Aleksandar Karađorđević rođen je 1888. godine na Cetinju. Bio je regent Srbije tokom Prvog svetskog rata, a nakon stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca postao je njen kralj.
Posle smrti svog oca, kralja Petra I, 1921. godine preuzeo je krunu i postao kralj države koja će nekoliko godina kasnije dobiti ime Kraljevina Jugoslavija.
Njegova vladavina odvijala se u izuzetno turbulentnom periodu, obeleženom političkim sukobima, nacionalnim pitanjem i borbom oko budućeg uređenja države.
Od Kraljevine SHS do Jugoslavije
Jedan od ključnih događaja prikazanih u priči jeste odluka kralja Aleksandra da 1929. godine uvede diktaturu.
Šestog januara 1929. kralj je raspustio Narodnu skupštinu, suspendovao Ustav i zabranio političke stranke koje su imale nacionalna obeležja.
Nekoliko meseci kasnije, država je dobila novo ime – Kraljevina Jugoslavija.
Aleksandar je verovao da će snažna centralna vlast i jugoslovenska ideja uspeti da prevaziđu duboke političke i nacionalne podele.
Kralj između politike i atentata
Aleksandrova politika izazivala je snažne podele. Dok su ga jedni smatrali državnikom koji je pokušavao da sačuva jedinstvo zemlje, drugi su njegov režim doživljavali kao autoritaran i represivan.
Njegova vladavina bila je dodatno ugrožena delovanjem radikalnih nacionalističkih i separatističkih organizacija.
Kraljev život završio se u atentatu koji je potresao Evropu.
Marsejski atentat
Kralj Aleksandar ubijen je 9. oktobra 1934. godine u Marselju, tokom državne posete Francuskoj.
Atentat je izvršio Vlado Černozemski, pripadnik revolucionarnog pokreta povezanog sa VMRO. U napadu je poginuo i francuski ministar spoljnih poslova Luj Bartu.
Vest o ubistvu kralja izazvala je ogromnu pažnju širom Evrope.
Aleksandar je sahranjen u Crkvi Svetog Đorđa na Oplencu.
Istorijska ličnost koja i danas izaziva rasprave
„Aleksandar od Jugoslavije“ predstavlja priču o periodu u kojem su se sudarale ideje o jugoslovenstvu, srpskom nacionalnom pitanju, federalizmu i centralizmu.
Kralj Aleksandar ostao je jedna od ličnosti čija se istorijska uloga i danas različito tumači. Za jedne je bio vladar koji je pokušavao da očuva zajedničku državu, dok je za druge simbol autoritarnog sistema koji nije uspeo da reši njene duboke političke probleme.
Upravo zbog toga priča o Aleksandru Karađorđeviću predstavlja zanimljiv pogled na jednu od najdramatičnijih epoha istorije Balkana.
Film „Aleksandar od Jugoslavije“ vraća gledaoce u vreme velikih političkih previranja i postavlja pitanje koje je ostalo aktuelno decenijama kasnije – da li je Jugoslavija mogla da opstane kao jedinstvena država i da li je put koji je izabrao kralj Aleksandar bio jedini način da se ona sačuva?
