Velike istorijske priče ponekad uspevaju da prevaziđu vreme, a „Lorens od Arabije“ ostaje jedan od najupečatljivijih primera takvog filmskog nasleđa.
Film „Lorens od Arabije“ iz 1962. godine predstavlja jedno od najambicioznijih ostvarenja u istoriji svetske kinematografije, a njegovo trajanje, grandiozne scene i pustinjski pejzaži i danas ostavljaju snažan utisak.
Režiju potpisuje Dejvid Lin, dok je glavnu ulogu britanskog oficira Tomasa Edvarda Lorensa odigrao Piter O’Tul. Priča je smeštena u period Prvog svetskog rata i prati Lorensovo delovanje među arapskim plemenima tokom Arapskog ustanka protiv Osmanskog carstva.
Pomerio granice Holivuda
„Lorens od Arabije“ nije bio samo istorijska drama, već ogroman produkcijski poduhvat koji je zahtevao izuzetnu organizaciju i stvaranje prizora monumentalnih razmera. Film je sniman tokom dve godine, a budžet je za tadašnje standarde bio ogroman. Posebnu ulogu imala je fotografija Fredija Janga, koja je pustinju pretvorila u jedan od najvažnijih vizuelnih elemenata čitave priče.
Veliki deo snage filma nalazi se upravo u načinu na koji Lin koristi prostor i prirodu kao sastavni deo drame. Pustinja nije samo pozadina događaja, već gotovo ravnopravni učesnik priče, koji naglašava usamljenost, opasnost i psihološke promene glavnog junaka. Posebno su ostale upamćene scene Lorensovog putovanja kroz pustinju, napada na voz i dolaska šerifa Alija, kojeg je igrao Omar Šarif.
Istovremeno, film nije zasnovan isključivo na spektaklu, jer se iza velikih bitaka i pustinjskih panorama nalazi priča o identitetu, lojalnosti i političkim interesima. Lorens je prikazan kao izuzetno harizmatična, ali i složena ličnost čije se granice menjaju tokom ratnih događaja. Upravo zbog toga film i danas može da se posmatra iz različitih perspektiva, a ne samo kao klasična ratna avantura.
Status filmskog klasika
Uspeh filma potvrđen je na 35. dodeli Oskara 1963. godine, kada je „Lorens od Arabije“ osvojio sedam nagrada iz ukupno deset nominacija. Film je dobio Oskara za najbolji film, dok je Dejvid Lin nagrađen za režiju, a Fredija Janga za kinematografiju. Nagrađeni su i montaža, scenografija, muzika Morisa Žara i zvuk.
Ipak, zanimljivo je da glavna glumačka ostvarenja nisu osvojila nagrade, iako su Piter O’Tul i Omar Šarif bili nominovani. O’Tul je bio nominovan za najboljeg glumca, dok je Šarif dobio nominaciju za najbolju sporednu mušku ulogu.
Vremenom je „Lorens od Arabije“ postao mnogo više od nagrađivanog istorijskog spektakla i zauzeo posebno mesto u filmskoj istoriji. BFI ga opisuje kao sedmostrukog dobitnika Oskara i ističe njegovu reputaciju jednog od velikih filmskih epova. Film je 1989. godine doživeo restauraciju, čime je publici ponovo omogućeno da ga vidi u znatno potpunijoj verziji.
Njegova dugovečnost može se objasniti kombinacijom snažne priče, velikih glumačkih ostvarenja, režije i vizuelnog spektakla koji nije izgubio snagu. Za razliku od mnogih filmova svog vremena, „Lorens od Arabije“ i danas funkcioniše na velikom platnu upravo zbog razmera u kojima je zamišljen. Njegova priča istovremeno govori o ratu, ambiciji i političkim interesima, ali i o čoveku koji pokušava da pronađe svoje mesto u svetu koji se dramatično menja.
Više od šest decenija nakon premijere, film tako ostaje dokaz da veliki filmski spektakl ne mora da bude prolazna atrakcija. „Lorens od Arabije“ uspeo je da spoji istoriju i umetničku interpretaciju u delo koje se i danas proučava, prikazuje i iznova otkriva. Upravo zbog toga njegovo mesto među velikim klasicima svetske kinematografije teško može biti osporeno.
Filmske klasike poput Lorensa od Arabije“ možete potražiti na platformi Apollon koja nudi najbolju selekciju domaćeg i holivudskog filmskog i serijskog programa.
