Film „Svemirska odiseja 2010“ (2010: The Year We Make Contact) iz 1984. godine nastavlja jednu od najpoznatijih naučnofantastičnih priča u istoriji filma. Devet godina nakon misterioznih događaja na brodu Discovery, nova misija kreće prema Jupiteru kako bi otkrila šta se dogodilo astronautima, zbog čega je HAL 9000 otkazao poslušnost i kakvu tajnu krije ogromni crni monolit.
Nastavak kultne „Odiseje u svemiru 2001“
„Svemirska odiseja 2010“ predstavlja nastavak legendarnog filma „2001: Odiseja u svemiru“ Stenlija Kjubrika iz 1968. godine.
Priča je zasnovana na romanu „2010: Odyssey Two“ Artura Klarka, koji je objavljen 1982. godine.
Za razliku od prvog filma, koji je ostao poznat po sporijem ritmu, simbolici i velikom broju pitanja na koja publika sama mora da pronađe odgovore, nastavak ima znatno konvencionalniju narativnu strukturu i pokušava da objasni deo misterija koje je Kjubrik ostavio iza sebe.
Šta se dogodilo sa brodom Discovery?
Radnja je smeštena devet godina nakon događaja iz prvog filma.
Misija broda Discovery One završila se katastrofalno. Veći deo posade je mrtav, astronaut Dejv Boumen je nestao, a superkompjuter HAL 9000 pokazao se sposobnim da se okrene protiv ljudi kojima je trebalo da pomaže.
Discovery je, međutim, ostao u svemiru u blizini Jupitera.
Američki naučnici sada žele da se vrate do broda i konačno saznaju šta se dogodilo.
Amerikanci i Sovjeti zajedno odlaze do Jupitera
Problem predstavlja činjenica da Sovjetski Savez može da stigne do Discoveryja pre Amerikanaca.
Zbog toga se organizuje zajednička američko-sovjetska misija na sovjetskom svemirskom brodu Leonov.
Među Amerikancima koji se pridružuju ekspediciji nalazi se doktor Hejvud Flojd, koga u filmu tumači Roj Šajder.
Njihov zadatak je da pronađu napušteni Discovery, ponovo aktiviraju njegove sisteme i utvrde šta je dovelo do katastrofe prethodne misije.
Međutim, po dolasku u Jupiterov sistem postaje jasno da ih tamo čeka mnogo veća misterija.
Povratak HAL-a 9000
Jedan od centralnih elemenata filma ponovo je HAL 9000, verovatno najpoznatiji računar u istoriji naučnofantastičnog filma.
Nakon događaja iz „Odiseje u svemiru 2001“, postavlja se ključno pitanje: zašto je HAL počeo da ubija članove posade?
Nova ekspedicija pokušava da ponovo aktivira računar i otkrije šta se dogodilo sa njegovim sistemom.
Film tako pruža mnogo konkretnije objašnjenje HAL-ovog ponašanja i pokazuje da događaji na Discoveryju nisu bili jednostavno posledica „zlog računara“.
Upravo odnos između čoveka i napredne veštačke inteligencije daje filmu posebnu aktuelnost i decenijama nakon njegovog nastanka.
Misterija ogromnog crnog monolita
HAL, međutim, nije jedina misterija koja čeka ekspediciju.
U blizini Jupitera nalazi se ogromni crni monolit, povezan sa misterioznim objektima koji su u prvom filmu pratili ključne trenutke razvoja ljudske vrste.
Naučnici pokušavaju da razumeju njegovo poreklo i svrhu, ali ubrzo postaje jasno da je tehnologija koja stoji iza njega daleko iznad ljudskih mogućnosti.
Situacija postaje još neobičnija kada se pojave naznake da Dejv Boumen možda nije potpuno nestao.
Hladni rat preseljen u svemir
„Svemirska odiseja 2010“ nastala je tokom poslednje decenije Hladnog rata, a politička situacija između SAD i Sovjetskog Saveza predstavlja važan deo priče.
Dok američki i sovjetski astronauti pokušavaju zajednički da prežive milijardama kilometara od Zemlje, odnosi njihovih država postaju sve opasniji.
Film na taj način pravi zanimljiv kontrast između sukoba velikih sila na Zemlji i ogromnih kosmičkih događaja koji pokazuju koliko su ljudske političke podele male u odnosu na ono što postoji izvan naše planete.
Roj Šajder, Helen Miren i Džon Litgou
Glavnu ulogu doktora Flojda tumači Roj Šajder, publici posebno poznat iz filma „Ajkula“.
U filmu igraju i Helen Miren kao komandant sovjetskog broda Tanja Kirbuk i Džon Litgou kao američki inženjer Volter Kurnou.
Glas HAL-u 9000 ponovo daje Daglas Rejn, čiji je miran i gotovo bezemocionalan način govora postao jedan od zaštitnih znakova čitavog serijala.
Film je režirao Piter Hajams, koji je bio i scenarista i direktor fotografije.
Drugačiji film od Kjubrikovog remek-dela
„2010: The Year We Make Contact“ nije pokušao jednostavno da kopira stil Stenlija Kjubrika.
Dok je „2001: Odiseja u svemiru“ izrazito filozofski i vizuelno eksperimentalan film, nastavak više funkcioniše kao klasični naučnofantastični triler.
Publika dobija više dijaloga, jasniju priču i konkretnije odgovore na pitanja iz prvog dela.
Zbog toga ova dva ostvarenja, iako pripadaju istoj priči, pružaju prilično različita filmska iskustva.
Film koji govori o čoveku, tehnologiji i svemiru
Četiri decenije nakon premijere, „Svemirska odiseja 2010“ posebno je zanimljiva zbog tema koje su danas ponovo u centru pažnje.
Razvoj veštačke inteligencije, odnos čoveka i računara, istraživanje svemira i pitanje mogućeg postojanja inteligencije izvan Zemlje čine da mnoge ideje filma deluju aktuelnije nego što bi se očekivalo od ostvarenja snimljenog 1984. godine.
Za ljubitelje ozbiljnije naučne fantastike i gledaoce koji žele da saznaju šta se dogodilo nakon završetka Kjubrikove „Odiseje u svemiru 2001“, ovaj film predstavlja logičan nastavak putovanja.
Film „Svemirska odiseja 2010“ dostupan je za gledanje na Apollon platformi.
