Izložba ‘Reč i misao. Velika apstraktna slika’ otvara jubilarni festival u Budvi 13. jula 2026.
Jubilarni XL festival ‘Grad teatar’ u Budvi biće otvoren 13. jula 2026. godine izložbom ‘Reč i misao. Velika apstraktna slika’, instalacije vizuelne umetnice Irene Lagator Pejović. Postavka će biti predstavljena u crkvi Santa Maria in Punta, uz kustosku podršku Branislava Dimitrijevića, kao deo likovnog programa festivala koji ove godine slavi četiri decenije postojanja.
Instalacija se sastoji od zidne kompozicije formirane od knjiga iz džepne edicije ‘Reč i misao’ izdavačke kuće Rad, koja je imala transformativnu ulogu u intelektualnom životu socijalističke Jugoslavije. Knjige, izložene sa uniformnim crvenim koricama, formiraju monohromatsku površinu nalik apstraktnoj slici, brišući granice između elitne umetnosti i masovne kulture. Lagator Pejović kroz ovu instalaciju otvara diskusiju o vrednostima kolektivnog znanja, pristupačnosti i ulozi književnosti u društvu, kao i kritiku savremene tržišne logike u umetnosti.
Ovo je drugo izvođenje instalacije, koja je premijerno bila predstavljena u Salonu Muzeja savremene umetnosti u Beogradu tokom izložbe ‘Popis: materija, umjetnost, kapitalizam’ (2025/26), gde je naišla na izuzetno pozitivne reakcije publike i stručnjaka. Za potrebe ‘Grad teatra’, instalacija je prilagođena istorijskom ambijentu desakralizovane bazilike iz IX veka, gde su nekada čuvani i prepisivani rukopisi antičkih autora.
Lagator Pejović ističe da postavljanje ove instalacije na jubilarnom festivalu ima posebno značenje: knjige fizički donose materijalno nasleđe jednog nestalog sveta na mesto koje je nastalo upravo na njegovom pragu. Instalacija tako postaje dvostruki spomenik – kako sadržaju knjiga, tako i generacijama koje su s njima rasle.
Publiku XL festivala činiće tri generacije: oni koji su knjige čitali u mladosti, oni koji su ih viđali u porodičnim bibliotekama i mlađi posetioci za koje su te knjige potpuna nepoznanica. Ovaj međugeneracijski dijalog čini samu srž festivalske programske ideje – očuvanje kulturnog pamćenja i kritičko promišljanje savremenosti.
Realizacija izložbe omogućena je u saradnji sa više crnogorskih biblioteka i privatnih kolekcija. Izložba će biti otvorena do 1. avgusta, čime će dodatno obogatiti vizuelnu i edukativnu ponudu festivala koji je od osnivanja 1987. godine jedan od najvažnijih kulturnih događaja u regionu.
