Iskopavanja u rimskoj koloniji Deultum pružila retke uvide u svakodnevni život i nasilje kasne antike
Ljudmil Vagalinski, arheolog iz Bugarske akademije nauka, predvodio je tim koji je nedavno otkrio izuzetno retko arheološko otkriće u rimskoj koloniji Deultum. Tokom najnovijih iskopavanja, arheolozi su pronašli ljudski skelet star više od 1.600 godina unutar ogromnog rimskog ćupa, poznatog kao dolijum. Ovaj nalaz, pronađen tokom istraživanja kasnorimske kule na lokalitetu, donosi novu perspektivu na napad na Deultum, ističući težinu svakodnevnog života u doba kada su istočnogermanska plemena i Huni predstavljali stalnu pretnju gradovima ovog regiona.
Napad na Deultum i tragovi požara otkriveni tokom iskopavanja
Prema rečima Vagalinskog, otkriće skeleta u dolijumu retko se beleži u arheološkoj literaturi, posebno unutar granica antičkih gradova. „Bili smo iznenađeni,“ izjavio je vođa iskopavanja, naglašavajući da su slični slučajevi obično povezani sa vanrednim okolnostima kao što su neprijateljski napadi ili prirodne katastrofe. U ovom slučaju, oko dolijuma su pronađeni jasni tragovi požara – pepeo, ugalj, polomljene cigle i crepovi, kao i pocrnele površine zidova i fragmenti istopljenog stakla. Takođe, arheolozi su pronašli kosti domaćih životinja i brojne bronzane novčiće, što ukazuje na haotične i nasilne događaje koji su pratili napad na Deultum.
Detalji pronalaska: antički dolijum, gvozdeni noževi i kaiš
Ostaci mladića pronađeni su u dolijumu koji je imao prečnik od oko jednog metra, zajedno sa dva gvozdena noža i kaišem. Ove velike posude korišćene su za skladištenje namirnica poput maslinovog ulja i vina, a najveći dolijumi mogli su da prime više od 1.000 litara tečnosti. Međutim, donji deo dolijuma u Deultumu bio je nešto manjih dimenzija. Prema industrijskim izvorima, arheolozi pretpostavljaju da je tokom napada stanovništvo pokušavalo da zaštiti stoku i imovinu unutar utvrđenja. Zbog toga je moguće da je mladić, čiji su ostaci pronađeni, pokušao da se sakrije u ćup u trenutku haosa koji je usledio nakon upada neprijatelja.
Arheološki značaj i šira industrijska perspektiva
U kontekstu arheološke industrije, ovakav nalaz ima izuzetnu vrednost za proučavanje svakodnevice i vanrednih situacija u kasnoj antici. Poslednjih godina, industrijski fokus iskopavanja u istočnoj Evropi usmeren je na razumevanje mehanizama zaštite gradova i ponašanja stanovništva tokom kriza. Otkriće iz Deultuma potvrđuje važnost multidisciplinarnog pristupa, uključujući analizu materijalne kulture (noževi, kaiš, novčići) i bioloških ostataka. Osim toga, nalazi poput ovog doprinose razumevanju dinamike napada i odgovora zajednice u ranom srednjem veku, što ima direktan uticaj na strategije novih arheoloških projekata i investicija u regionu. Prisutni tragovi požara, zajedno sa ostacima životinja i novčićima, upućuju na to da su dramatične promene često ostavljale slojevite tragove koje arheolozi danas dešifruju sloj po sloj.
